توجه به طراحی اقلیمی ساختمان ها از یك سو تامین كننده شریط حرارتی مناسب تر و آسیش بهتر بری انسان است و از سوی دیگر در مصرف انرژی و صرفه جویی در آن تاثیر شگرفی دارد . ساكنان هوشمند كرمان در گذشته ی دور با فقدان امكانات و وسیل امروزین چنان به ین امر توجه كرده اند كه بسیاری از ساخت ها و آفریده هی دست معماران ان راه حل هی استادانه و شیان مطالعه دقیق تلقی می شوند.

اساساً شهر كرمان در چنبره ی از شریط طبیعی ، جغرافیی حا د ، چه در زمستان و چه در تابستان ، و زمین شناسی خاص از نظر تغذیه به وجود آ,ده و طی قرون متمادی بری بقی خود تلاش كرده است ، شید در میان شهرهی كویری و حاشیه كویری یران ، شهر كرما ن بیشتری نهمبستگی و تواضع را در برابر طبیعت به خصوص شریط خشن اقلیمی ، داشته باشد . ین شهر با مشكلاتی چون گرمی تابستان ، سرمی زمستان ، نوسازی بالی دمیی ، خشكی بیش از حد هوا ، باد هی همراه با سوز زمستان و گرد و غبار و گرمی سوزا ن تابستان مواجه بوده است. به عبارت دیگر ین منطقه اقلیمی خشن و ناسازگار داشته كه هیچ گاه روی خوش نشان نداده است.

در چنین شریطی ،مجموعه هی مسكونی به عنوان سر پناه انسان در برابر عوامل جوی ، نقش خاصی می یابند . در زمینه میزان تاثیر پذیری خانه هی سنتی از شریط جوی ، مطالعات متعددی در سطح كشور انجام گرفته است. با توجه به ین كه وسعت زیادی از كشور ما تحت استیلی شریط گرم و خشك آب و هویی است درین مناطق الگوهی معماری سنتی دست نخورده ، تقریباً به وفور یافت می شود.

از قرین به دست آمده چنین بر می ید كه آب و هوا تاثیر بسیار شگرفی بر ساخت و كالبد شهر كرمان به ویژه مجموعه هی مسكونی سنتی به جی گذاشته است . معماران قدیمی به علت فقدان امكانات تكنولوژی امروزین ، همواره در صدد سازگاری با شریط اقلیمی بوده اند ، اما متاسفانه با ورود فرهنگ معماری غربی ، ارزان بودن سوخت هی فسیلی ، پیشرفت تكنولوژی ساختمان سازی و از خود بریدن فرهنگی موجب شد تا بافت جدید و ناتوان در برابر شریط جوی شكل گیرد.

در حالی كه معماری سنتی كرمان می تواند الگوی شیان توجهی در رعیت اصول معماری جدید ین شهر باستانی باشد. ین شهر از گذشته ی دور بنا به گفته افراد مسن ین منطقه ، زمانی از خشك سال هی پی در پی و وقوع طوفان هی شن و زمانی از زمستان هی سهمگین و نزول برف در رنج بوده است. با توجه به مطالعات اقلیمی شدت گرمی هوا در تابستان گاه به بیش از 40 درجه سانتی گراد می رسد و ین در حالی است كه شدت سرمی زمستان در بعضی سال ها به منهی 20 درجه سانتی گراد نیز رسیده است . گرمی خشك و شدید تابستان نیز با وزش بادهی تند و سوزان و گاه همراه با غبار شدت می یابد. وجود كوچه هی عمیق و باریك و سر پوشیده به خوبی ساكنان شهر را از آفتاب سوزان و تاثیر بادهی غبار آلود محافظت می كند . ساباط ها بر فراز كوچه هی تنگ و باریك شهر باعث تامین بیشتر سیه بر سطح كوچه ها می شوند.

كرمان شهری باستانی است كه طی بیش از هزار سال با ین اوضاع مبارزه كرده و سربلند و استوار به زندگی خود ادامه داده است. معماران سنتی هوشمند كرمان مانند ساكنان دیگر نواحی كویر ، در ساخت محیط مسكونی خود اصولی را رعیت كرده اند كه علاوه بر فیق شدن بر اوضاع نا موافق محیطی ، فضیی بهشت گونه را در دل كویر تفتیده فراهم كرده اند كه تصور آن بسیار دور از ذهن به نظر می رسد.

اولین اصلی كه ین مردم به آن واقف بوده اند ، مساله بازتاب گرمی خورشید از خاك خشك و سوزان كویر بوده است . به همین دلیل شهر خود را در كمربندی سبز و خنك از زمین هی زراعی و باغ ها قرار داده اند .
دومین اصلی كه ساكنان كرمان در ساخت شهر خود به آن توجه كرده اند ، جهت گیری صحیح مجموعه است وجود بادهی نا موافق خشك و سوزان ، از نواحی جنوبی و بادهی سرد و سوزآور از نواحی غربی آنان را بر آن داشت كه شهر خود را در جهت باد مطبوع شمال و شمال غربی قرار دهند.

سومین اصل ، جلوگیری از نفوذ گرما و سرمی شدید تابستان و زمستان و بادهی نا موافق به داخل بافت مسكونی بوده است . ین مردم آگاه طی سالیان دراز زندگی در شریط دشوار ، دریافتند كه اگر ساختمان ها نیز همچون انسان ها چنان دست به دست هم دهند و با هم متحد شوند ، مشكلات سهمگین را از پیش پی بر خواهند داشت . به همین دلیل بافت مسكونی را به هم فشرده و متراكم ساخته اند.

چهارمین اصل حفاظت از عابرین در داخل مجموعه بوده است. جوجود معابر غیر مستقیم ، بر پیچ و خم سر پوشیده بودن بخش هیی از آن ، از یك طرف مانع نفوذ بادهی مزاحم بوده و از طرف دیگر به دلیل عمق زیاد ، بیشترین سیه را تامین كرده است.

پنجمین اصلی كه مردم به آن واقف بوده اند . تامین هوی خنك و مطبوع بری هر واحد مسكونی بوده كه با محفوظ كردن حیاط هی عمیق و تنفس خانه هی به هم فشرده از داخل ین حیاط ها امكان پذیر شده است . حیاط ها كه از همه طرف با فضاهی سر پوشیده محصور شده اند ، همچون گودالی هوی خنك شب را در خود ته نشین می كنند و در روز گرم مورد استفاده قرار می دهند . عمیق بودن ین حیاط به سیه دار بودن آن نیز كمك می كند.

ششمین اصلی كه مردم كویر نشین به آن توجه كرده اند خشكی هوا و امكان خنك كردن آن به كمك برودت تبخیری آب بود هاست ین آگاهی به صورت استفاده از باغچه و حوض آب و فواره در خانه ها جلوه می كند.

هفتمین اصل ، كشیدن هوی مطبوع حیاط و محیط خارج به داخل اتاق هاست ، بادهی شمالی و شمال غربی كرمان از جمله بادهی مطبوعی هستند كه در تابستان به مدد ساكنان ین شهر شتافته اند. معماران بومی كرمان با ابداع زیباترین بادگیرها ین هوی مطبوع را به داخل اتاق ها كشیده و بخش تابستان نشین خانه را دلنشین كرده اند . از آن جا كه ین بادها در بسیاری از موارد با گرمی نسبی نیز همراه بوده با ساختن حوض هیی در قسمت تابستان نشین بادهیی را كه از بادگیر عبور می كردند از روی انی آب ها عبور می دادند و بدین صورت موجب تعدیل درجه حرارت آن می شدند.

هشتمین اصل استفاده از گرمی آفتاب یا به عبارتی دیگر حفظ فضی داخلی از گرمی ناخواسته خورشید در تابستان و بهرمند بودن آن زا گرمی مطبوع زمستان است. در ین شهر اتاق هی رو به جنوب شرقی و جنوب بهترین موقعیت را از نظر جذب گرمی خورشید در زمستان دارند . ضمن ین كه پنجره هی ین اتاق ها در اكثر مواقع سرد ، آفتاب مطبوع را به داخل اتاق می كشاند .

نهمین اصل ، حفظ خنكی هوی اتاق در تابستان و حفظ گرمی آن در زمستان است كه در چنین محیط نامساعدی با مشقت فراوان به دست آمده است . آنچه در ین خصوص معماران بومی را به تفكر واداشته استفاده از مصالح مناسب و در عین حال موجود در منطقه است. استفاده از دیوارهی خشتی و ضخیم و سقف هی به ناچار منحنی خشتی ، كه تنها مصالح قابل دسترسی در كویر بوده است.