با بررسی در سه تمدن کهن تله ابلیس، تپه یحیی و شهداد کرمان، می توان قدمت هنر در کرمان را در سده های قبل از تاریخ معرفی کرد، چراکه قدیمی ترین ظروف سفالی که تاکنون در مراکز نوسنگی کرمان شناسایی شده متعلق به هزاره پنجم قبل از میلاد است. آزمایش رادیواکتیو (کربن 14) که کاوش گران تل ابلیس بر روی تعدادی از سفال های ابتدایی انجام داده اند آنها را به تاریخی بین 4500 تا 4000 قبل از میلاد نسبت داده است. البته محتمل است که تاریخ ابداع سفال در کرمان به تاریخی بسیار دورتر از این تاریخ و به حدود 5500 تا 5000 قبل از میلاد می رسیده و نسل های بسیاری قبل از سازندگان سفال های مزبور، سفال های مشابهی ساخته اند.

قدمت هنر معماری در نمونه های مشاهده شده از خانه های گلی در مراکز ماقبل از تاریخ کرمان از اکتشافات تپه یحیی به دست آمده است. آوار این ساختمان ها در واقع قدیمی ترین لایه های به دست آمده از مراکز مزبور است (4500 سال قبل از میلاد) دیوارهای ساختمان های یاد شده عموماً از گل خام بوده است که مستقیماً با دست شکل می گرفته اند.

استفاده از کاه برای خشت سازی، ساختن خشت ها به صورت نیمه مشبک، هم چنین استفاده از ستون های پشتیبان و کاه گل کردن دیوارها نشان می دهد که معماران اولیه ابلیس در فاصله زمانی کوتاه به پیشرفت های شگرفی در فن خانه سازی دست یافته و در ساختن خانه های خود دقت و مهارت زیادی به خرج می داده اند. این مسئله در مقایسه خانه های ابلیس با خانه های معاصر آن در مراکز مهم سیلک و شوش در ایران، مراکز بین النهرین و مراکز نوسنگی دیگر دنیای آن روز به خوبی آشکار می شود. ساختمان های شناسایی شده در مراکز مزبور کیفیت بسیار نازلی دارند و بر اثر فرسودگی بیش از حد کمی از آنان باقی مانده است، در صورتی که دیوار اکثر ساختمان های تل ابلیس تا حد مطلوبی سالم باقی مانده که خود دلیلی بر استحکام و برتری آنان است.

تاریخ آغاز دوران فلز در استان کرمان به درستی مشخص نیست اما از شواهد به دست آمده در تل ابلیس بیان گر این امر است که هنر فلزکاری در هزاره پنجم قبل از میلاد در این تمدن پیشرفت زیادی داشته و به طرز وسیعی رایج بوده است. آنچه هنر فلزکاری ابلیس را در زمان خود بی نظیر می سازد، روش یگانه و پیشرفته به دست آوردن مس و بعضی از فلزات دیگر از سنگ است. تولید فلز با استفاده از بوته فلز کاری و در درجه حرارت کم و بیش کنترل شده ای انجام می گرفته است، بدین گونه هنر فلزکاری، هفت هزار سال پیش از این با تلخیص مس در ابلیس آغاز شد.

هنر نقاشی نیز از جمله هنرهایی بوده که در تمدن های قبل از تاریخ کرمان مشاهده می شود. با پیدایش سفال، هنر نقاشی نیز به سرعت جنبه های وسیع تری به خود گرفته و ظرافت و پیچیدگی بیشتری یافته، در هزاره پنجم قبل از میلاد، هنر مجسمه سازی نیز پایاپای هنر نقاشی بر سفال مراحل اولیه خود را در مراکز نوسنگی کرمان سپری می کرد. مجسمه های اولیه به دست آمده از تل ابلیس عموماً از گل پخته اند. این مجسمه ها هم به صورت انسان و هم در شکل حیوان ظاهر میشوند.

از مهم ترین مجسمه های به دست آمده، می توان به مجسمه کشف شده در تپه یحیی اشاره کرد. طول تقریبی این مجسمه سنگی 28 سانتیمتر است. این مجسمه در نوع خود بی نظیر است و مشابه آن از هیچ مرکز به کار رفته در تراشیدن آن، در طبیعت دو گانه شکل آن است.

از خصوصیات شگفت انگیز این مجسمه، تقارن کامل هندسی آن است. مهارت هنرمند اولیه تپه یحیی بیشتر از آن روی ستودنی است که با توجه به ابزار موجود کوچک ترین اشتباه هنرمند در تراشیدن سنگ غیرقابل تصحیح است. در خصوص دوران تاریخی قبل از اسلام در کرمان با توجه به اطلاعات منابع می توان از هنر معماری و کاشی کاری و بافندگی یاد کرد.

قلعه دختر و قلعه اردشیر از یادگارهای هنر معماری پیش از اسلامی است که قدیمی ترین آثار تاریخی در کرمان نامیده می شوند. این قلعه که در بیشتر تواریخ به نام قلعه کوه آمده در مشرق شهر کرمان بر فراز صخره هایی از سنگ قرار گرفته و بقایای آن اعجاب بینندگان را بر می انگیزد. ساختمان های این قلعه روی هم به دو قسمت مجزا تقسیم می شوند. قسمتی که بر فراز قلعه نسبتاً مرتفع جنوب شرقی قرار دارد و سابقاً قلعه کوه نامیده می شد و کاملاً به علت وضعیت طبیعی از قلعه دیگر مجزاست. قسمت دوم بر تپه کوتاه تری قرار دارد و به قلعه دختر موسوم است. قلعه اردشیر در بالای تپه مرتفعی واقع شده که تا سطح جلگه قریب پانصد پا ارتفاع دارد. دیوارهای قلعه از خشت های بسیار ضخیم ساخته شده است.

ارگ بم یکی دیگر از شاهکارهای معماری قبل از تاریخ است. در مورد تاریخ بنای این مجموعه اطلاع صحیحی در دست نیست، اما می توان گفت که ارگ بم نیز مثل سایر بناهای نظامی قدیم همراه با شکل گرفتن شهر بم ساخته شده است.

مساحت کل ارگ قریب به 6 کیلومتر مربع و به شکل مربع مستطیل است. طول آن قریب 300 متر و عرض آن 200 متر است و مشتمل بر دو قسمت علیایی و سفلایی. قسمت علیا حاکم جانشین و مرکز فرماندهی و نظامی و قسمت سفلا مسکن رعایا و زارعان بوده است.

با توجه به افسانه ای که در تاریخ کرمان به نام کرم هفتواد آمده است و در آن صحبت از بافندگی پیش می آید و با توجه به این امر که بافت پارچه های ابریشمی در دوران ساسانی رواج کامل داشته است، می توان رواج و رونق این هنر را در این دوره در کرمان حقیقی دانست.

گنبد جبلیه نیز از بناهای منسوب به دوره ساسانی است که در شرق شهر کرمان قرار دارد و گنبد گبری نامیده می شود. پلان گنبد هشت ضلعی و روی اضلاع آن طاق نماهای متعددی به چشم می خورد. آنچه از سبک معماری این بنا استنباط می شود این است که مربوط به اواخر ساسانیان است و یا این که در اوایل اسلام با الهام از معماری ساسانی ساخته شده است.

هنر معماری بعد از اسلام تحت تأثیر این آیین قرار گرفت و اولین بنای اسلامی در کرمان به روایتی احداث مسجدی موسوم به مسجد حضرت رسول (ص) است. این مسجد در بم بنا شده. اگر در کل بخواهیم هنر معماری از دوره سلجوقیان تا آخر دوره قاجاریه در کرمان را مرور کنیم می توان به
مهم ترین آثار این دوره ها که در زیر خواهد آمد، اشاره کرد:

مسجد ملک در قرن پنجم و در زمان تورانشاه سلجوقی ساخته شده است.

گنبد سبز یا قبه سبز. از بناهای قرن هفتم هجری است، این اثر از بنای مدرسه و آرامگاه قراختاییان کرمان تشکیل شده است. زیباترین قسمت این بنا، ایوان کاشی کاری معرق آن است که در نوع خود بی نظیر است. دو ستون پیچکی شکل در طرف ایوان نیز زیبا و جالب توجه است.

بقعه پیر برجق یا جاسوز یادگاری است از هنر معماری قرن هفتم ( واقع در بردسیر کرمان). نقشه مقبره از خارج چهارگوش و از داخل هشت گوش است. گنبد آن دو پوشه و آجری است. تزیینات گچ بری مقرنس کاری، خط کوفی و کاشی کاری جالب گل و بوته از ویژگی های این بنا است.

امامزاده زید. در شهداد کرمان واقع است. قدیمی ترین اثر از مجموعه آستانه امامزاده، ایوان خشتی است به طول 90/8 و عرض 85/5 متر با ضخامت 50/1 متر. تاریخ ساخت به قرن هفتم می رسد.

پیر بابا مسافر.از بناهای قرن هفتم است که در شهداد قرار دارد.

مسجد جامع مظفری کرمان. از بناهای قرن هشتم هجری است. این مسجد از جمله مساجد چهار ایوانی است با سر در رفیع، صحن، ایوان و شبستان. ارزشمند ترین قسمت بنا، کاشی کاری معرق محراب و سردر شرقی مسجد است.

مسجد پامنار. این مسجد نیز از بناهای قرن هشتم و از آثار حکومت آل مظفر است.

مرقد شاه نعمت اله ولی. قدیمی ترین قسمت آستانه گنبدی است که بر مزار قرار دارد و در سال 840 هجری ساخته شده است. گنبد زیرین کادربندی بسیار زیبا دارد و گنبد رویی با کاشی کاری فیروزه ای مزین شده.

مجموعه گنجعلیخان. این مجموعه که از میدان، مدرسه، حمام، ضرابخانه و آب انبار تشکیل می شود در زمان حکمرانی گنجعلی خان بر کرمان و در دوران حکومت صفوی ساخته شده است.

مشتاقیه یا مشتاق علیشاه که به سه گنبد نیز شهرت دارد و از آثار معماری قرن سیزدهم است.

مجموعه ابراهیم خان. ابراهیم خان ظهیر الدوله حاکم کرمان (دوره قاجاریه ) با ساخت بازار، حمام، آب انبار، مدرسه و خانه مدرس، بانی این مجموعه بوده است.

مجموعه وکیل. این مجموعه به دستور یکی از فرماندهان دیگر در زمان قاجاریه ساخته شده است و شامل بازار ، حمام و کاروانسرا است.

مجموعه حاج آقا علی. از بناهای اواخر قرن سیزدهم هجری است شامل مسجد ، آب انبار ، کاروانسرا و بازار .

فرش یکی از هنرهای رایج در کرمان از روزگارا ن قدیم بوده است سرپرستی سایکس در سفرنامه خود در این خصوص آورده: کرمان تا همین اواخر